Σκέψεις για τη φωτογραφία






«Σε έναν πολιτισμό που είναι αποκομμένος από τις ρίζες του στο χώμα, παραγεμισμένος με ανούσια πράγματα και τυφλός από τις άκαρπες επιθυμίες, η κάμερα μπορεί να γίνει ένας δρόμος εξέλιξης του εαυτού μας, ένα μέσο για να ανακαλύψουμε εκ νέου όλες τις εκφάνσεις της βασικής μορφής που είναι η φύση, η πηγή μας».

Edward  Weston









«...το ασπρόμαυρο μου δίνει τη δυνατότητα να συγκεντρωθώ στην ένταση των προσώπων, στη συμπεριφορά τους, στο βλέμμα τους, χωρίς να με παρασύρει το χρώμα. Δεν είναι έτσι η πραγματικότητα, ωστόσο, όταν κοιτάζουμε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία εισέρχεται μέσα μας, τη χωνεύουμε και ασυνείδητα τη χρωματίζουμε. Το ασπρόμαυρο, αυτή η αφαίρεση αφομοιώνεται από τον θεατή, ο οποίος στη συνέχεια ιδιοποιείται την φωτογραφία. 
Τη φύση και τους ανθρώπους για να τους φωτογραφίσεις πρέπει να τους αγαπήσεις και να τους σεβαστείς. Γι αυτό χωρίς δισταγμό επιλέγω το ασπρόμαυρο. Αυτή τη δύναμη του ασπρόμαυρου τη βρίσκω εκπληκτική. Το ασπρόμαυρο είναι η προτίμησή μου, η επιλογή μου, ο εξαναγκασμός που μου δημιουργεί δυσκολίες...»   

Sebastião Salgado: "De ma terre a la Terre"









«Τέχνη είναι η συγκίνηση των αισθήσεων, η χαρά του πνεύματος που μετρά και εκτιμά, η αναγνώριση μιας αξονικής αρχής που αγγίζει το βάθος του είναι μας. Τέχνη είναι εκείνη η καθαρή δημιουργία του πνεύματος που μας δείχνει, σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, τα υπέρτατα όρια της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Και ο άνθρωπος νιώθει απέραντη ευτυχία, όταν αισθάνεται ότι δημιουργεί».

Le Corbusier: "Vers une Architecture", 1923











Παναγιώτης Φατσέας, (1888 - 1938)

 


Ο φωτογράφος των Κυθήρων




Καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου και μέχρι το δεύτερο περίπου τρίτο του 20ου αιώνα, την αφανή βάση της παγκόσμιας φωτογραφικής δραστηριότητας αποτελούσαν τα κατά τόπους επαγγελματικά φωτογραφεία στις φτωχότερες και πιο απομακρυσμένες προπάντων περιοχές, οι επιχειρήσεις αυτές ήσαν ουσιαστικά η μοναδική πυγή φωτογραφικών πορτραίτων ή άλλων ντοκουμέντων. Τα περισσότερα από τα ταπεινά και χωρίς ιδιαίτερες καλλιτεχνικές αξιώσεις έργα που παρήγαγαν έχουν καταστραφεί ή διασκορπισθεί, ενώ όσα επέζησαν τείνουν να αντιμετωπισθούν από τους ιστορικούς σαν τεκμήρια καθαρά τοπικού ενδιαφέροντος ή, στην καλύτερη περίπτωση, σαν χαριτωμένα δείγματα ανώριμης φωτογραφικής δημιουργίας. 

Σε λίγες όμως, εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, η ρευστότητα του φωτογραφικού μέσου γίνεται αφορμή το έργο ορισμένων από τους σχεδόν ανώνυμους αυτούς μεροκαματιάρηδες να αποκτά - συνήθως πολλά χρόνια μετά τον θάνατό τους - ανέλπιστη και διαχρονική καλλιτεχνική αξία. Γνωστότερο παράδειγμα στην ιστορία της φωτογραφίας είναι ο Γάλλος Eugène Atget , ο καθ ομολογίαν του ταπεινός προμηθευτής «εικόνων αναφοράς για ζωγράφους», που θεωρείται τώρα στυλοβάτης του φωτογραφικού μοντερνισμού. Αντίστοιχες περιπτώσεις αποτελούν οι εκατό περίπου γυάλινες πλάκες του E.J. Bellocq (Νέα Ορλεάνη, αρχές της δεκαετίας 1920) που ανακάλυψε και ανέδειξε ο Lee Friedlander, το αρχείο του Αμερικανού πορτραιτίστα Mike Disfarmer που απαθανάτισε τους κατοίκους της μικρής κωμόπολης Heber Springs στο Arkansas κατά τη διάρκεια των δεκαετιών , καθώς και τα εξαιρετικά πορτραίτα του Seydou Keita από το Μάλι. 

Πιο πρόσφατα στην Ελλάδα, ο συλλέκτης Γιώργος Γκολομπίας διέσωσε ως εκ θαύματος ένα μεγάλο μέρος των αρνητικών του Καστοριανού φωτογράφου Λεωνίδα Παπάζογλου , γλιτώνοντας έτσι από την αφάνεια έναν σημαντικό καλλιτέχνη.  Στα ονόματα αυτά έρχεται τώρα να προστεθεί ο Κυθήριος φωτογράφος Παναγιώτης Φατσέας, το αρχείο του οποίου παρέμεινε ανέπαφο από τον θάνατό του το 1938 μέχρι το 2002, όταν μερικά δείγματα της έργου του παρουσιάσθηκαν στα πλαίσια των πρώτων Φωτογραφικών Συναντήσεων Κυθήρων. Έκτοτε, το αρχείο συντηρήθηκε και ταξινομήθηκε, ενώ παράλληλα διεξήχθη έρευνα γύρω από τον άγνωστο ευρύτερα φωτογράφο και το έργο του. 

 Έξι χρόνια αργότερα, στο πρόσωπό του Παναγιώτη Φατσέα μπορούμε πια να αναγνωρίσουμε όχι μόνον μια ανεκτίμητη μαρτυρία του τόπου και της εποχής του, αλλά και μία αξιόλογη καλλιτεχνική μορφή της ελληνικής φωτογραφίας του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. 






Roy de Carava - "The sweet flypaper of Life"

 



 Harlem  Story



"Η γλυκιά μυγοπαγίδα της Ζωής", 1955, βιβλίο σε κείμενο του Langston Hughes και φωτογραφίες του Roy de Carava



Το έργο αυτό του De Carava επικεντρώνεται στη ζωή μιας αφροαμερικανικής  οικογένειας στο Χάρλεμ, που παρουσιάζεται  ως μια αυτοβιογραφική περιγραφή από την οπτική  του γηραιότερου μέλους της οικογένειας, της "φανταστικής" γιαγιάς  Mary Bradley . Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο  τονίζει όχι μόνο τη μοναδική ιδιατερότητα  της κουλτούρας του ομιλητή, αλλά και τις διαφορές της φυλής και της τάξης που αναπαραστά το υποκείμενο, τόσο όπως αυτές επιβάλλονται  από τους κανόνες και τα καθεστώτα των ρατσιστών καταπιεστών. 

Η παρουσίαση των διάφορων μελών της οικογένειας και η αλληλουχία των εικόνων, με τις εναλλαγές μεταξύ κοντινών, ενδιάμεσων και μακρυνών  φωτογραφικών κάδρων, μιμείται  τη κινηματογραφική  ροή μιας ταινίας ντοκυμαντέρ,  ενώ οι αντιθετικές φωτογραφικές παραδόσεις της αφήγησης  και του ντοκουμέντου τονίζονται εξίσου.

Η διεξοδική περιγραφή φωτογραφικά της οικογένειας στο Χάρλεμ, προσπαθεί να ξεχωρίσει  από την ανώνυμη  τυχαία τεκμηρίωση του μαύρου πληθυσμού και τις περιγραφές  του αγροτικού Νότου όπως των James Agee και Walker Evans στο έργο του FSA.

Η αίσθηση  κοινωνικής βάσης  σε ένα χώρο  απαλλαγμένο από καθολική ανομία, μεταδίδεται όχι μόνο μέσω των προσεκτικών περιγραφών των υποκειμένων του από τον De Carava αλλά από τον τόνο των φωγραφιών του. Σχεδόν κανένας άλλος στη φωτογραφία του 20ου αιώνα δεν κατάφερε να προσδώσει στην ακραία  τονικότητα των ασπρόμαυρων φωτογραφιών τη μεταφορική ένταση ενός καταφυγίου ταυτότητας στην οποία το χρώμα του φυλετικού διαχωρισμού μετατρέπεται σε φόντο κοινωνικής αλληλεγγύης.




Jessica Lange, "Highway 61"

 

 Γεννημένη το 1949 στο Κλοκέτ της Μινεσότα, με ρίζες φινλανδικές, γερμανικές και ολλανδικές. Σπούδασε καλές τέχνες για ένα μικρό διάστημα στο πανεπιστήμιο της Μινεσότα κι έπειτα αναχώρησε για το Παρίσι, όπου έμαθε την τέχνη της παντομίμας με καθηγητή τον Ετιέν Ντεκρού. Το 1973 επέστρεψε στις ΗΠΑ και σπούδασε υποκριτική στη Νέα Υόρκη, ενώ ταυτόχρονα δούλευε ως σερβιτόρα και μοντέλο.

Μετά την υποκριτική, η φωτογραφία είναι το μεγάλο πάθος της Τζέσικα Λάνγκ και κάτι πολύ περισσότερο από χόμπι. Στα είκοσί της παντρεύτηκε τον καθηγητή της, φωτογράφο Φρανσίσκο Γκράντε. Οι δυο τους ταξίδεψαν στο Μεξικό πριν φύγουν για το Παρίσι. Στην πραγματικότητα, όμως, άρχισε να ασχολείται σοβαρά με τη φωτογραφία τη δεκαετία του 1990, όταν ο τότε σύντροφός της, θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός Σαμ Σέπαρντ, επιστρέφοντας από ένα ταξίδι στη Γερμανία, της έφερε δώρο μια Leica.

Ο Αυτοκινητόδρομος 61, έμεινε στην ιστορία από τον Μπομπ Ντίλαν και το άλμπουμ του "Highway 61 Revisited". Ξεκινά από τα  καναδικά σύνορα, διέρχεται από οκτώ αμερικανικές πολιτείες και καταλήγει στη Νέα Ορλεάνη. Η ηθοποιός Τζέσικα Λάνγκ μεγάλωσε στη Μινεσότα,  έζησε στη Λουιζιάνα και ταξίδεψε αμέτρητες φορές μέσω του Highway 61, μήκους 1400 μιλίων.

Το φωτογραφικό της λεύκωμα με τίτλο “Highway 61” που κυκλοφόρησε το 2019 από τον εκδοτικό οίκο PowerHouse Books αποτελεί ένα προσωπικό  ταξίδι στην πιο ιστορική διαδρομή της Αμερικής. «Αυτές οι φωτογραφίες είναι ένα χρονικό του τι παραμένει και τι έχει εξαφανιστεί», έγραψε η Λανγκ στο σημείωμά της.
«Είναι η ιστορία της κοινής μας εθνικής κληρονομιάς όπως την είδε μία από τις πιο ταλαντούχες καλλιτέχνιδες της γενιάς της», αναφέρει ο εκδοτικός οίκος στο σημείωμά του.

 


"Highway 61"

Germaine Krull, 1897–1985



 


Η πρωτοπόρος της avant-garde φωτογραφίας και του κολάζ.



Η Krull γεννήθηκε στην Ανατολική Πρωσία το 1897, από Γερμανούς γονείς. Το 1919 μετά τις σπουδές φωτογραφίας στο Μόναχο συνδέθηκε με τα αριστερά πολιτικά κινήματα της εποχής. Μετά το  1925 έχοντας κάνει κάποιες αξιόλογες φωτογραφίες γυμνών κατά τα πρώιμα στάδια της καριέρας της - αξιοσημείωτα για την ελευθερία, το ύφος και το θέμα τους - βρίσκεται στην Ολλανδία, όπου γοητευμένη από τις μεταλλικές κατασκευές και τους γερανούς στις αποβάθρες, ξεκινάει μια σειρά φωτογραφιών που έμειναν στην ιστορία της φωτογραφίας ως Nouvelle Vision, λόγω της πρωτοποριακής τότε γωνίας λήψης.  

'Εζησε μία ζωή μποέμικη σε τέσσερις ηπείρους και υπήρξε το πρότυπο της σεξουαλικά απελευθερωμένης "Νέας Γυναίκας", Neue Frau (New Woman).




Germain Krull


Από το Blogger.
Back to Top