Σκέψεις για τη φωτογραφία






«Σε έναν πολιτισμό που είναι αποκομμένος από τις ρίζες του στο χώμα, παραγεμισμένος με ανούσια πράγματα και τυφλός από τις άκαρπες επιθυμίες, η κάμερα μπορεί να γίνει ένας δρόμος εξέλιξης του εαυτού μας, ένα μέσο για να ανακαλύψουμε εκ νέου όλες τις εκφάνσεις της βασικής μορφής που είναι η φύση, η πηγή μας».

Edward  Weston









«...το ασπρόμαυρο μου δίνει τη δυνατότητα να συγκεντρωθώ στην ένταση των προσώπων, στη συμπεριφορά τους, στο βλέμμα τους, χωρίς να με παρασύρει το χρώμα. Δεν είναι έτσι η πραγματικότητα, ωστόσο, όταν κοιτάζουμε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία εισέρχεται μέσα μας, τη χωνεύουμε και ασυνείδητα τη χρωματίζουμε. Το ασπρόμαυρο, αυτή η αφαίρεση αφομοιώνεται από τον θεατή, ο οποίος στη συνέχεια ιδιοποιείται την φωτογραφία. 
Τη φύση και τους ανθρώπους για να τους φωτογραφίσεις πρέπει να τους αγαπήσεις και να τους σεβαστείς. Γι αυτό χωρίς δισταγμό επιλέγω το ασπρόμαυρο. Αυτή τη δύναμη του ασπρόμαυρου τη βρίσκω εκπληκτική. Το ασπρόμαυρο είναι η προτίμησή μου, η επιλογή μου, ο εξαναγκασμός που μου δημιουργεί δυσκολίες...»   

Sebastião Salgado: "De ma terre a la Terre"









«Τέχνη είναι η συγκίνηση των αισθήσεων, η χαρά του πνεύματος που μετρά και εκτιμά, η αναγνώριση μιας αξονικής αρχής που αγγίζει το βάθος του είναι μας. Τέχνη είναι εκείνη η καθαρή δημιουργία του πνεύματος που μας δείχνει, σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, τα υπέρτατα όρια της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Και ο άνθρωπος νιώθει απέραντη ευτυχία, όταν αισθάνεται ότι δημιουργεί».

Le Corbusier: "Vers une Architecture", 1923











Η χειρονομία στη φωτογραφία

 



Κάθε φωτογραφία περικλείει τρεις χρόνους: το χρόνο της φωτογράφισης, το χρόνο της “ανάγνωσης” και τον εσωτερικό χρόνο της εικόνας. Η χειρονομία ως παράμετρος του εσωτερικού χρόνου εξελίχθηκε από τις λιμπιντικές κινήσεις των πρώτων φωτογραφιών - studio, στην ευέλικτη αυθεντικότητα των φωτογραφιών δρόμου και οδηγήθηκε με το υπόβαθρο της μοντέρνας τέχνης, κλείνοντας τον κύκλο, ξανά στο studio, δίνοντας τη δυνατότητα στον καλλιτέχνη να εκφραστεί με τρόπο βαθύτερα γνωστικό σε όλα τα στάδια της δημιουργίας μιας εικόνας.

Οι κινήσεις των χεριών μας όταν θέλουμε να αναλύσουμε ένα θέμα, ο τρόπος και η θέση που τα τοποθετούμε, όταν βρισκόμαστε σε καταστάσεις χαράς, περισυλλογής ή ανάπαυσης, ανοίγουν ένα δρόμο στην αποκάλυψη του εσωτερικού μας κόσμου. Η κουλτούρα, το ασυνείδητο, η δεδομένη φυσιολογία, η ψυχολογική κατάσταση της στιγμής καθώς και οι ανάγκες του μηνύματος που πρέπει να μεταδοθεί καθορίζουν την οπτική ποιότητα της χειρονομίας. Η φωτογραφία, από την ανακάλυψή της μέχρι σήμερα, χρησιμοποιείται, εκτός από τις χιλιάδες επιστημονικές εφαρμογές της, για να εικονογραφήσει καταστάσεις και να εκφράσει ιδέες. Στη σύντομη σχετικά ιστορία της, η δύναμη αλλά και η αδυναμία της βρίσκεται στην ιδιαιτερότητά της να σταματά τη ζωή σε μια συγκεκριμένη και απόλυτη χρονική στιγμή. Η χειρονομία, συμπυκνωμένη στη χρονική αυτή στιγμή, γίνεται οργανικό στοιχείο της φωτογραφικής εικόνας, γιατί, αποκαλύπτοντας την ορατή εσωτερικότητα του φωτογραφηθέντος, εκφράζει συγχρόνως, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης της, στη δόμηση της εικόνας, την οπτική του φωτογράφου. Ισχύει ως γενική παρατήρηση - προφανής για τις άλλες τέχνες - ότι η φωτογραφία μας δίνει τόσα στοιχεία για το θέμα της, όσα και για τον φωτογράφο. Ο φωτογράφος μπορεί, αφού αναγνωρίσει τη φόρτιση της χειρονομίας, να την επιλέξει και να σημασιοδοτήσει τη λειτουργία της στη φωτογραφική εικόνα.




Roy DeCarava, Jimmy Scott's hands, 1956

Joan Leigh Fermor

 




Φωτογράφος και αγαπημένη



Γεννήθηκε στο 1912 στο  Dumbleton της Αγγλίας, από πολύ ευκατάστατη οικογένεια - ο πατέρας της  Bolton Eyres Monsell  ήταν βουλεύτής   από το 1910 έως το 1935 και πρώτος Λόρδος του Ναυαρχείου  από το 1931 έως το 1936 - η οποία και της παρείχε όλες τις οικονομικές ευκολίες ώστε να ασχοληθεί με ότι της άρεσε. Σπούδασε στο St James's School, καθώς και σε σχολεία στο Παρίσι και στη Φλωρεντία. Ασχολήθηκε  με την Αρχιτεκτονική φωτογραφία και τη φωτογραφία τοπίων. Δουλειές της δημοσιεύθηκαν στα περιοδικά  Architectural Review και  Horizon. Παντρεύτηκε τον John Rayner, συντάκτη της Daily Express, το 1939.

Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, της ανατέθηκε να φωτογραφίσει τα βορβαδισμένα κτίρια του Λονδίνου.  Εργάστηκε  ως νοσοκόμα στην αρχή του πολέμου και στη συνέχεια εκπαιδεύτηκε στην κρυπτογράφηση. Μετατέθηκε στις βρετανικές πρεσβείες στη Μαδρίτη, το Αλγέρι  και το Κάϊρο, όπου γνώρισε και τον μελλοντικό της σύζυγο Patrick Leigh Fermor το 1944. 

Ο  Fermor ήταν αξιωματικός τότε της υπηρεσίας εδικών αποστολών του Αγγλικού στρατού,  φημισμένος για το ρόλο του στην απαγωγή του στρατηγού Kreipe από την Κρήτη. 

Η Τζόαν και ο Πάτρικ ερωτεύτηκαν,  αν και αυτή ήταν ακόμα παντρεμένη με τον Ράινερ. Ο γάμος της με τον Ράινερ διαλύθηκε το 1947. Η Τζόαν και ο Πάτρικ παντρεύτηκαν το 1968 και ταξίδεψαν μαζί στην Αθήνα όπου ο Πάτρικ δούλευε στο Βρετανικό Συμβούλιο. Γύρισαν όλη την Ελλάδα φωτογραφίζοντας και γράφοντας για τους ανθρώπους της που τόσο εθαύμαζαν. Μαγεύτηκαν από το τοπίο της Μάνης και ιδιαίτερα της Καρδαμύλης όπου έκτισαν το σπίτι τους το 1960 το οποίο και δώρισαν μετά τον θάνατό τους  στο Μουσείο Μπενάκη.





Joan Leigh Fermor

Γιώργος Τουρκοβασίλης, ο ασυμβίβαστος...

 



Ο Γιώργος Τουρκοβασίλης ήταν ένας άνθρωπος της διανόησης και της τέχνης. Ζούσε για να σκέφτεται, να γράφει, να ζωγραφίζει και να αποτυπώνει φωτογραφικά, σε καθημερινή βάση και με μοναδική μαεστρία, πρόσωπα και εικόνες της καθημερινότητας που, όπως ο ίδιος έλεγε, "τους άξιζε να διασωθούν από τη λήθη του χρόνου". 'Aριστούχος της Νομικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και γόνος ιστορικής οικογένειας της Αρκαδίας (απόγονος οικογένειας οπλαρχηγών της Επανάστασης του 1821, ενώ ο θείος του Θεόδωρος Τουρκοβασίλης, είχε διατελέσει βουλευτής, υπουργός, αρχηγός πολιτικού κόμματος και διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος). Όμως, ο Γιώργος Τουρκοβασίλης είχε από νωρίς αποφασίσει να αντισταθεί στις προτροπές της οικογένειάς του να συνεχίσει την πολιτική οικογενειακή παράδοση, επιλέγοντας να ακολουθήσει την κλίση του στην τέχνη, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία.

Ήταν πνευματώδης, ολιγαρκής και σε κάποιο βαθμό εσωστρεφής. Ζούσε μακριά από κοσμικότητες και οι κοινωνικές επαφές του ήταν μετρημένες. Δημιουργούσε και ζούσε συνειδητά αποστασιοποιημένος από τα εμπορικά κυκλώματα και την αγορά της τέχνης. ΄Όπως συνήθιζε να λέει, έγραφε, φωτογράφιζε και ζωγράφιζε για τον ίδιο και όχι για τους άλλους! Η στάση του αυτή βέβαια εξηγεί γιατί το σπουδαίο έργο που μας άφησε ως παρακαταθήκη δεν είναι ευρύτερα γνωστό.





o Γ. Τουρκοβασίλης κρατά φωτό του Περικλή Κοροβέση και της φίλης του

Η σύνθεση στη Φωτογραφία

 




Πολλοί φωτογράφοι όταν αγοράζουν μια καινούργια φωτογραφική μηχανή προσπαθούν να μάθουν τα χαρακτηριστικά και τον έλεγχο της, αναμφίβολα αυτό είναι σημαντικό για να μπορέσουν να επιτύχουν φωτογραφίες με σωστή έκθεση και κατάλληλο βάθος πεδίου. Ωστόσο, όταν κάποιος μάθει καλά την κύρια λειτουργία της φωτογραφικής μηχανής του, χρειάζεται να κατευθύνει την προσοχή του στο να βλέπει και να συνθέτει ωραίες εικόνες.

Ωραίες εικόνες είναι αυτές, που τραβούν την προσοχή του κοινού και διεγείρουν τα συναισθήματά του. Το να διεγείρει μια εικόνα ένα "συναίσθημα" και να ελκύει την "προσοχή" του κοινού του φωτογράφου, είναι ένα πρωταρχικό καθήκον, που χρειάζεται εξάσκηση, πειραματισμό και μελέτη. Η μελέτη των βασικών στοιχείων της εικαστικής απεικόνισης και η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους, θα βοηθήσει τους νέους φωτογράφους να βελτιώσουν τη σύνθεσή τους. Όμως η χρήση απλά των κανόνων δεν εγγυάται όμως και τη σίγουρη επιτυχία. Επίσης το πώς ένα κοινό ανταποκρίνεται σε μια εικόνα, εξαρτάται από τη κουλτούρα και τα ενδιαφέροντά του. 

Για να δημιουργήσει ένας φωτογράφος εντυπωσιακές εικόνες, θα πρέπει να κατανοήσει το τρόπο που οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στα διάφορα είδη οπτικής οργάνωσης. Έτσι πρέπει να μάθει την ορολογία της απεικόνισης, να δει παραδείγματα έργων που χρησιμοποιούν τα στοιχεία της σύνθεσης και να τα χρησιμοποιεί και αυτός στη διαδικασία της φωτογραφίας.


 


Roy DeCarava

Στέφανος Δασκαλάκης

 



Η ζωγραφική σαν εικόνα και ύλη




Από τη δεκαετία του εβδομήντα και ύστερα, η ζωγραφική, και ειδικότερα η παραστατική ζωγραφική, δημιουργεί κατά περιόδους κυρίαρχες τάσεις στη σύγχρονη τέχνη, ανανεώνοντας και ισχυροποιώντας έτσι τη θέση της ανάμεσα στις υπόλοιπες καλλιτεχνικές εκφράσεις των εικαστικών τεχνών. Η τελευταία δεκαετία είναι μια τέτοια περίοδος άνθησης του ενδιαφέροντος για τη ζωγραφική. Ερωτήματα, όπως ο νέος ρόλος της ζωγραφικής και ό,τι αντιπροτείνει σε σχέση με τον έντονο και κυρίαρχο στην τέχνη εννοιολογισμό, απασχολούν τον χώρο της σύγχρονης τέχνης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η δουλειά του Στέφανου Δασκαλάκη αποκτά έναν επίκαιρο χαρακτήρα. Εκτός όμως από την επιλογή του συγκεκριμένου μέσου, υπάρχει και ένα πρόσθετο, ανεξάρτητο ενδιαφέρον, που εντοπίζεται στον τρόπο δουλειάς του καλλιτέχνη. Ο Δασκαλάκης είναι ένας από τους λίγους ζωγράφους που δουλεύει από ζωντανό μοντέλο, είτε αυτό είναι ένα πορτρέτο ή μια ανθρώπινη φιγούρα είτε μια νεκρή φύση. Ακολουθεί δηλαδή μια παραδοσιακή μέθοδο ζωγραφικής που ελάχιστοι σύγχρονοι ζωγράφοι εξασκούν συστηματικά.

Στη δουλειά του ζωγράφου, η παρατήρηση και η σημασία μιας πραγματικότητας απτής και παρούσας την ώρα της ζωγραφικής πράξης είναι προϋπόθεση και μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Το στήσιμο του μοντέλου στο ατελιέ και η κατάλληλη «σκηνογραφία» της εικόνας απαιτούν και αυτές άλλωστε τη «φυσική» εμπλοκή του ζωγράφου.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η επιλογή του να ζωγραφίζει από ζωντανό μοντέλο ίσως να αποτελεί μια αντίσταση στον υπερβολικό εννοιολογισμό που χαρακτηρίζει όχι μόνο τη σύγχρονη τέχνη αλλά τη ζωή γενικότερα. Σε μία εποχή που ο ίδιος περιγράφει ως υπερβολικά «διανοητική», αντιτάσσει μια ζωγραφική και έναν τρόπο δουλειάς που κινητοποιούν και καλλιεργούν πρωτίστως τις αισθήσεις. Η ζωγραφική του δεν περιορίζεται σ’ ένα οπτικό αποτέλεσμα αλλά αποτελεί και ένα ερέθισμα για την αφή.





Στέφανος Δασκαλάκης




Grant Wood "American Gothic"

 

Ο πιο διάσημος πίνακας στις ΗΠΑ




Στιγμιαία αναγνωρίσιμος σε εκατομμύρια ανθρώπους από το Όρεγκον έως την Οσάκα, λίγοι από τους οποίους ξέρουν το όνομά του, και ακόμα λιγότεροι ξέρουν το όνομα του ζωγράφου.

Το αριστούργημα του Γκραντ Γουντ έχει γίνει ένας από τους σπάνιους πίνακες που αναφέρονται συχνά σε παρωδίες, διαφημίσεις, ταινίες και καρτούν, που είναι τόσο γνώριμοι ώστε να μπορούν εύκολα να γίνουν αναγνωρίσιμοι με ένα γρήγορο σκίτσο ή ακόμη και από μια λεπτομέρεια, όπως το τοξωτό παράθυρο. Ακόμη κι αν δε γνωρίζουμε τον τίτλο του, το American Gothic είναι πλέον το ίδιο παροιμιώδες με τη Μόνα Λίζα, την Έναστρη Νύχτα και την Κραυγή, κάτι που δεν αγνοούν οι παρωδοί, οι οποίοι έχουν τοποθετήσει κατά καιρούς με Photoshop τα αστέρια του Βαν Γκογκ στον ουρανό της Αϊόβα πάνω από αυτήν τη μυτερή οροφή, έχουν βάλει τη Λίζα του Λεονάρντο στο οικογενειακό ειδύλλιο έχουν παντρέψει  τον Γκραντ Γουντ με τον Έντβαρντ Μουνκ!

Αλλά είναι όντως αγρότης αυτός ο άνθρωπος, από το δυνατό χέρι του οποίου μεγαλώνει σα δέντρο το δικράνι; Θα ήταν μετριοπαθές το να πούμε ότι οι γνώμες διίστανται όλα αυτά τα χρόνια. Διότι αυτή η εκπληκτική εικόνα  τόσο απλή και άμεση όσο η μικρή πόλη της Αϊόβα που παρουσιάζει, τόσο απλή όσο το καλοκαιρινό σκηνικό, αποδεικνύεται μοναδικά αμφιλεγόμενη και μυστηριώδης. Είναι ένας φόρος τιμής σε αυτούς τους σκληρά εργαζόμενους ανθρώπους, με την ηθική ακεραιότητα και την ετοιμότητα ενάντια στις σκληρές στερήσεις της Μεγάλης Ύφεσης, όπως πιστεύουν τόσοι Αμερικανοί ή είναι ένα κρυφά σατιρικό έργο; 




Grant Wood  "American Gothic"

Από το Blogger.
Back to Top