Θάλεια Φλωρά - Καραβία



Η γυναίκα που ζωγράφισε τους Εθνικούς μας πολέμους

1871 Σιάτιστα - 1960 Αθήνα
'Ηταν μια από τις σημαντικότερες και παραγωγικότερες Ελληνίδες ζωγράφους. Το έργο της δεν έχει ακόμη καταλογογραφηθεί πλήρως. Είναι όμως βέβαιο ότι oι ελαιογραφίες της ξεπερνούν τις 2.500, ενώ μεγάλος είναι και ο αριθμός των σχεδίων και υδατογραφιών της.
Ο ιερέας πατέρας της το 1874, μαζί με την οικογένειά του μετακομίζουν από την Δυτική Μακεδονία  και εγκαθίσταται στην Κωνσταντινούπολη. Η Φλωρά-Καραβία αποφοίτησε από το Ζάππειο Παρθεναγωγείο της Κωνσταντινούπολης το 1888 και προσπάθησε να σπουδάσει ζωγραφική στο Σχολείο των Τεχνών (την μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών), αλλά το ίδρυμα αρνήθηκε να την δεχθεί επειδή επρόκειτο για γυναίκα. Έτσι, η ζωγράφος σπούδασε ζωγραφική στο Μόναχο, κοντά στον Νικόλαο Βώκο, τον Γεώργιο Ιακωβίδη, τον Νικόλαο Γύζη, τον Paul Nauen, τον Anton Azbe, τον Walter Thor και τον Φερ. Το 1898 επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, γύρισε όμως και πάλι στο Μόναχο, όπου παρέμεινε ως το 1900.
 Μετά την οριστική επιστροφή της εξακολούθησε να ταξιδεύει σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης. Το 1907, σε ταξίδι της στην Αίγυπτο, γνώρισε και παντρεύτηκε το δημοσιογράφο Νικόλαο Καραβία. Παραμένοντας στην Αλεξάνδρεια για τριάντα χρόνια, ανέπτυξε πλούσια καλλιτεχνική δραστηριότητα και ίδρυσε την  Καλλιτεχνική Σχολή που διηύθυνε η ίδια.



H Θάλεια Φλωρά-Καραβία ζωγραφίζει στο μέτωπο της Ηπείρου 


Στον πόλεμο του 1912-1913 παρακολούθησε από κοντά τις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού κρατώντας ημερολόγιο και αποτυπώνοντας διάφορα στιγμιότυπα, τα οποία εξέδωσε το 1936 σε βιβλίο με τίτλο "Εντυπώσεις από τον πόλεμο του 1912-1913. Μακεδονία-Ήπειρος".
Παρακολούθησε επίσης τη Μικρασιατική Εκστρατεία και τις επιχειρήσεις στο αλβανικό μέτωπο, απεικονίζοντας τη ζωή των στρατιωτών, τοποθεσίες και μνημεία. Για το έργο και τη δράση της τιμήθηκε με το αργυρό μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών το 1945 και με το Σταυρό του Τάγματος της Ευποιίας το 1954.
Στο έργο της, που καλύπτει όλη σχεδόν τη θεματογραφία,  προσωπογραφίες, τοπία, νεκρές φύσεις και ηθογραφικές σκηνές ,  χαρακτηρίζεται από το άψογο σχέδιο, την ισορροπία της σύνθεσης και την ευαισθησία στην απόδοση των χρωμάτων. Ακολούθησε αρχικά τους συντηρητικούς κανόνες της Ακαδημίας, ενώ αργότερα υιοθέτησε τα διδάγματα του ιμπρεσιονισμού και του υπαιθρισμού. Ασχολήθηκε επίσης με την εικονογράφηση λογοτεχνικών κειμένων και φιλοτέχνησε τα λαχεία του Εθνικού Στόλου.


Η Θάλεια Φλωρά αφηγείται  πως πήρε την απόφαση να ακολουθήσει τον Ελληνικό Στρατό στις επιχειρίσεις στο μέτωπο:

«Ήμουν στη Γερμανία όταν, τον Σεπτέμβριο 1912, ο Αρχιμανδρίτης Γερμανός μας μίλησε στον Γοτθικό ναό των Ελλήνων για το καθήκον προς την πατρίδα.
Πόλεμος! Πόσα ερωτήματα για το αύριο; Τι μεγάλους ορίζοντες θα μπορούσε να ανοίξη για τον νικητή! Αλλά και τι συγκίνηση, τι αγωνία συνέσφιγγε τις καρδιές, στη σκέψη ότι οι νίκες στοιχίζουν αίμα, ζωές….
Αυτά εβομβούσαν στο νου του καθενός, όταν εχύθηκε πέρα ως πέρα η ατμόσφαιρα εκείνη που μαζεύει τα πλήθη σε ενέργεια ενιαία,  σε ομαδικά συναισθήματα και τα πηγαίνει σε κοινό ρεύμα ενεργείας και τους δίνει τη δύναμη της συνεργασίας για τον μεγάλο σκοπό της υπερισχύσεως. Κι ο καθένας αισθανόταν πως επωμίζονταν το καθήκον προς την πατρίδα!
Σε μερικές μέρες έφτασα στην Αλεξάνδρεια. Ο συναγερμός του Ελληνικού κόσμου ήταν στο κορύφωμα του, με την επιστράτευση. Οι νέοι πήγαιναν μ’ ενθουσιασμό να πολεμήσουν κι’ όλοι έσπευδαν να προσφέρουν ότι μπορούσε ο καθένας για τον μεγάλο αγώνα. Κυρίες απ’ όλη την Αίγυπτο άφηναν μέγαρα και φτωχόσπιτα, τις ανέσεις, την οικογενειακή ησυχία, κι επήγαιναν ως νοσοκόμες ή εργάτιδες σε χίλιες δυο ανάγκες του πολέμου. Εκείνη τη στιγμή η πολεμική δράση ήταν στη Μακεδονία, την ιδιαίτερη μου πατρίδα. Κάτι το συνταρακτικό μου έδωκε το σκούντημα να πάγω να ιδώ τον απελευθερωτικόν αυτόν αγώνα από κοντά. Με τα μολύβια μου και τους χρωστήρες, με την υποχρέωση να γράφω στην Αλεξανδρινή Εφημερίδα, εξεκίνησα για τη Θεσσαλονίκη που είχε γίνει Ελληνική»

Απ’ όπου κι αν περνούσε η Φλωρά - Καραβία σημείωνε με λόγια και με εικόνες τις εντυπώσεις της βιαστικά και κατ’ ανάγκη απεριποίητα. Ζωγράφιζε πρόσωπα, τοπία και στιγμές της καθημερινότητας, σκηνές από τη ζωή των στρατιωτών στα μετόπισθεν, το μαγείρεμα, το φαγητό, την ανάπαυλα ή την πορεία, ενώ ιδιαίτερη θέση έχουν οι σκηνές από τα νοσοκομεία του πολέμου. Μία μεγάλη ομάδα των έργων της αποτελούν οι προσωπογραφίες των ανθρώπων που συναντά. Ο αρχιστράτηγος Διάδοχος Κωνσταντίνος,  πρίγκιπες, αξιωματικοί, εύζωνοι, ιερείς, οπλαρχηγοί και αντάρτες απαθανατίζονται όλοι με τα μολύβια της.



Για το έργο της Φλωρά-Καραβία 

απόσπασμα- αναδημοσίευση από την μελέτη της Δέσποινας Τσούργιαννη "Η Τέχνη στη γραμμή του πυρός, τα σκίτσα της Θάλειας Φλωρά - Καραβία από την Μικρασιατική Εκστρατεία"

Η ερμηνευτική προσέγγιση τών έργων πού μεταγράφουν εικαστικά τις εντυπώσεις τής Φλωρά-Καραβία άπό τή Μικρασιατική Εκστρατεία συντελεί σέ μεγάλο βαθμό στή διακρίβωση τού ιδιαίτερου χαρακτήρα τους, τόσο σέ θεματογραφικό όσο καί σέ μορφοπλαστικό έπίπεδο. Καθήκον καί σκοπός τής ζωγράφου ήταν ή καταγραφή καί ή οπτική τεκμηρίωση τών ιστορικών γεγονότων τής έποχής, πράγμα πού, σέ έπίπεδο θεματικής, προσφέρει μία εξαιρετικά  ένδιαφέρουσα γιά τόν μελετητή σύζευξη Ιστορίας καί Τέχνης. Ή Φλωρά-Καραβία, μέ τόν δικό της ίδιατέρα προσωπικό καί ανθρώπινο τρόπο, παρακάμπτει διακριτικά τον επικό χαρακτήρα του πολέμου,τις σκηνές μάχης καί καταστροφών, καί εστιάζει τήν άφήγησή της στον μικρόκοσμο του απλού στρατιώτη, όταν αυτός εγκαταλείπει πια τό πεδίο τής μάχης. Μέ τόν τρόπο αυτό, ή ανεπιτήδευτη καί απροσποίητη πραγμάτευση τής καθημερινότητας του πολέμου καί ή είδησεογραφική αποτύπωση αποτελούν για αυτήν τό κύριο ζητούμενο.


επιμέλεια: J.Eco
πηγές: Eθνική Πινακοθήκη, Zωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων, Δέσποινα Τσούργιαννη, Wikipedia





Η Θάλεια Φλωρά με τον σύζυγό της Καραβία



Η Θάλεια Φλωρά στο ατελίε της






Θάλεια Φλωρά, αυτοπροσωπογραφία


























Από το Blogger.
Back to Top