Σκέψεις για τη φωτογραφία


"...το ασπρόμαυρο μου δίνει τη δυνατότητα να συγκεντρωθώ στην ένταση των προσώπων, στη συμπεριφορά τους, στο βλέμμα τους, χωρίς να με παρασύρει το χρώμα. Δεν είναι έτσι η πραγματικότητα, ωστόσο, όταν κοιτάζουμε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία εισέρχεται μέσα μας, τη χωνεύουμε και ασυνείδητα τη χρωματίζουμε. Το ασπρόμαυρο, αυτή η αφαίρεση αφομοιώνεται από τον θεατή, ο οποίος στη συνέχεια ιδιοποιείται την φωτογραφία. 
Τη φύση και τους ανθρώπους για να τους φωτογραφίσεις πρέπει να τους αγαπήσεις και να τους σεβαστείς. Γι αυτό χωρίς δισταγμό επιλέγω το ασπρόμαυρο. Αυτή τη δύναμη του ασπρόμαυρου τη βρίσκω εκπληκτική. Το ασπρόμαυρο είναι η προτίμησή μου, η επιλογή μου, ο εξαναγκασμός που μου δημιουργεί δυσκολίες..."   
Sebastião Salgado: "De ma terre a la Terre"



Salgado and his wife Lelia in Terra




"Τέχνη είναι η συγκίνηση των αισθήσεων, η χαρά του πνεύματος που μετρά και εκτιμά, η αναγνώριση μιας αξονικής αρχής που αγγίζει το βάθος του είναι μας. Τέχνη είναι εκείνη η καθαρή δημιουργία του πνεύματος που μας δείχνει, σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, τα υπέρτατα όρια της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Και ο άνθρωπος νιώθει απέραντη ευτυχία, όταν αισθάνεται ότι δημιουργεί."
Le Corbusier: "Vers une Architecture", 1923



Le Corbusier




Η Χιοναδίτικη ζωγραφική




Το χωριό Χιονιάδες της επαρχίας Κόνιτσας, Διοικητικό Διαμέρισμα του Δήμου Μαστοροχωρίων (τα χωριά Ασημοχώρι, Βούρμπιανη, Γοργοπόταμος, Δροσοπηγή, Θεοτόκος, Καστανέα, Κεφαλοχώρι, Λαγκάδα, Οξυά, Πλαγιά, Πληκάτι, Πυρσόγιαννη, Χιονιάδες) σήμερα, ήταν φημισμένο για τους αγιογράφους του. Κυρίως τον 18ο και 19ο αιώνα, ακόμη και στις αρχές του 20ου αιώνα, οι αγιογράφοι του χωριού αυτού ταξιδεύουν σε όλα τα Βαλκάνια και αφήνουν αξιολογότατα έργα σε ναούς αλλά και σε κατοικίες. Ασχολούνται δηλαδή παράλληλα με την εκκλησιαστική ζωγραφική, την αγιογραφία (φορητές εικόνες, εικόνες τέμπλων, τοιχογραφίες), και με την λαϊκή – κοσμική ζωγραφική.

Εκείνο που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση στα έργα τους είναι η επίδραση του ευρωπαϊκού μπαρόκ και του ροκοκό στη διακόσμηση σπιτιών και εκκλησιών, αλλά και η προσαρμοστικότητά τους στα εκάστοτε ρεύματα και ρυθμούς, φαινόμενο που δεν παρατηρείται μόνο στους Χιονιαδίτες ζωγράφους ούτε αποκλειστικά στη ζωγραφική. Θα λέγαμε ότι πολύ εντονότερο το φαινόμενο παρατηρείται στην ξυλογλυπτική.

Ειδικότερα όμως για τη ζωγραφική, η ευρεία ύπαρξη χαρακτικών προτύπων από το ευρωπαϊκό μπαρόκ και ροκοκό (λιθογραφίες και χαλκογραφίες) συνδέεται με την εμφάνιση και διάδοση ορισμένων μοτίβων, που με το χρόνο κυριαρχούν. Αυτά με τη σειρά τους αφομοιώνονται, αργά είναι αλήθεια και μετριάζονται από την έντονη παραδοσιακή αντίληψη. Η ευκινησία των μπαρόκ και ροκοκό διακοσμητικών στοιχείων, ο ρεαλισμός και η φυσιοκρατία, προσαρμόζονται πολύ εύκολα στο τοπικό λαϊκό χρώμα αλλά και στα παραδοσιακά βυζαντινά πρότυπα.



Ζήκου Μιχαήλ. «Νεομάρτυς Γεώργιος». 1838. 
Φορητή εικόνα στο σπίτι του Αγίου στα Γιάννενα, 
πηγή: Κίτσου Μακρή, «Χιονιαδίτες Ζωγράφοι».

Κατερίνα Ζωιτοπούλου




Δυτικό Βερολίνο.   Δεκαετία του '60




Σπουδάζω στο Βερολίνο στη Σχολή Φωτογραφίας και Κινηματογράφου. Με τη φωτογραφική μου  μηχανή, μια Rolleiflex που με αιματηρές οικονομίες κατάφερα ν' αγοράσω, αρχίζω να γυρίζω στους δρόμους του Δυτικού Βερολίνου...
Είναι η πρώτη φορά που κοιτάζω την πόλη τόσο διεισδυτικά, σαν να μπαίνω στην ψυχή της. Την Αθήνα, την αγαπημένη μου πόλη που πάντα νοσταλγούσα, διαδέχτηκε η «Αθήνα του ποταμού Spree».
Τούτη την καινούργια «Αθήνα» μου αποτυπώνω καθημερινά με το φακό: τις προσόψεις των παλιών μισογκρεμισμένων σπιτιών της στο Κρόιτσμπεργκ, τα εγκαταλειμμένα μικρομάγαζα, τις πίσω αυλές και τα παιδιά στις λαϊκές συνοικίες, τις όχθες του ποταμού και της λίμνης με τους αιώνιους ψαράδες, τους οικοδόμους και τα σλέπια φορτωμένα κάρβουνο, το τείχος που χώριζε την πόλη στα δυο...
Κάποτε με την άκρη του ματιού βλέπεις πράγματα που σου αποτυπώνονται πολύ εντονότερα από ό,τι όταν τα κοιτάζεις προσεχτικά. Η εικόνα είναι ένα κομμάτι της αλήθειας, ένα κομμάτι της πραγματικότητας. Φωτογραφίες του τότε, βλέμμα ενός νέου ανθρώπου σε πράγματα με μεγάλη ιστορία.
Σήμερα τα βλέπω διαφορετικά.   Είναι όμως;

(Εισαγωγικό κείμενο της έκθεσης φωτογραφίας στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας, τον Μάρτιο 2005)




Το Βερολίνο, χθές


Χώρους και ανθρώπινες εκδηλώσεις στο Βερολίνο της δεκαετίας του '60 αιχμαλώτισε ο φακός της Κατερίνας Ζωιτοπούλου-Μαυροκεφαλίδου, λίγο πριν αλλάξουν και χαθούν τα πάντα. Εικόνες της πόλης και της καθημερινής ζωής σ' ένα μεταίχμιο, στο Βερολίνο που δε θα ξανασυναντήσουμε ποτέ, καθώς η πρόοδος, περνώντας σαν ανεμοστρόβιλος, απάλειψε τα ίχνη μιας εποχής μεγάλης οδύνης και μεγάλων προσδοκιών.




Οι Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι 1884 - 1984



Οικονομικές και κοινωνικές προσεγγίσεις



I.  ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ

Μελετώντας σήμερα την ιστορία του οικονομικού και αναπτυξιακού μας βίου, δεν είναι δύσκολο να διακρίνουμε ορισμένες καταστάσεις, που από τη γέννεσή τους σχηματοποίησαν το σαθρό υπόβαθρο της οικονομικής μας ανάπτυξης και που τελικά διαμόρφωσαν την οικονομία της Ελλάδας από παραγωγική σε μεταπραττική, έτσι που ώς τα σήμερα ακόμα, να μην μπορεί να βρει το δρόμο της καπιταλιστικής της ολοκλήρωσης.

Δεν θα είταν υπερβολή αν υποστηρίζαμε πως η οργάνωση της ελληνικής οικονομίας, ύστερα από τη σύσταση του ελεύθερου κράτους, δεν πέρασε ποτέ από το στάδιο της σωστής καπιταλιστικής μεταλλαγής της, όπως ακριβώς έγινε στα κράτη της Ευρώπης. Εκεί, το φεουδαρχικό οικονομικό σύστημα, διαδέχτηκε η αστική επανάσταση, με όλες τις συνέπιες που είχε στην παραπέρα οικονομική διαδικασία. Το κεφάλαιο άρχισε να συνενώνεται, να αποχτά πολιτική και οικονομική ισχύ και να διοχετεύεται σε παραγωγικές επενδύσεις, τέτιες ακριβώς που απαιτούσε η αναπτυσσόμενη τεχνολογία της εποχής. Η μεγάλη εφεύρεση του ατμού, σαν κινητήρια δύναμη, βρήκε την Ευρώπη έτοιμη οικονομικά, για να την εφαρμόσει τεχνολογικά.

Την ίδια περίπου εποχή στην Ελλάδα στα μέσα του 19ου αιώνα, η κατάσταση ήταν η ίδια με την προεπαναστατική περίοδο. Παρόλο που ο μεγάλος ξεσηκωμός είταν έργο των νεόκοπων, τότε, αστικών στοιχείων, στην πορεία του δεν μπόρεσαν να επικρατήσουν. Και δεν είναι καθόλου παράξενο το γεγονός πως η Φιλική Εταιρεία, έκφραση καθαυτό των αστικών στοιχείων του Ελληνισμού, από το 1823 κι ύστερα έπαψε να παίζει, όχι τον πρωταρχικό ρόλο, αλλά ούτε και τον τριτεύοντα. Εξαφανίστηκε κυριολεκτικά. Η επανάσταση πέρασε και πάλι στα χέρια των γαιοκτημόνων και των πολιτικών τιτλούχων, καθαρά συντηρητικών ομάδων κι έτσι το πρωτοπόρο στοιχείο, που θα έπαιζε το βασικό ρόλο στο προτσές της ιστορικής ανέλιξης, εκμηδενίστηκε. Φυσικά το φεουδαρχικό σύστημα με το ευρωπαϊκό πρότυπό του, εκτός από τις εξαιρέσεις των Ιόνιων νησιών, δεν αναπτύχθηκε ποτέ στην Ελλάδα. Η κοινωνική του, όμως, έκφραση σχηματοποιούνταν στη δραστηριότητα των κοτσαμπάσηδων, και στον οικονομικό τομέα, στην ατομική επιχειρηματική οργάνωση. Το σχήμα αυτό, η Βιομηχανική Επανάσταση (INDUSTRIAL REVOLUTION) το βρήκε ανέτοιμο να την εφαρμόσει.




το τραινάκι του Πηλίου στα Λεχώνια


Από το Blogger.
Back to Top